Namazlara Ait Niyetler

60- Namazlarda niyet de sarttir. Söyle ki: Niyet aslen bir azimden ve kesin bir iradeden ibarettir. Kalbin bir seye karar vermesi ve bir isin ne için yapildigini düsünmeksizin bilmesi demektir.
Namazla ilgili niyet, Yüce Allah'in rizasi için ihlasla namazi kilmayi istemek ve hangi namazin kilinacagini bilmektir. Yapilan islerin önemleri ve sevablari niyetlere göredir. Insanin niyeti halis (sirf Allah rizasi için) olmalidir. Insan yapacagi bir ibadeti suurlu bir halde yapmalidir. Yapacagi isle, Allah rizasi gibi, yüksek bir gaye gözetmeli ve gaflet içinde bulunmamalidir.
61- Niyet kalbe aittir. Bununla beraber kalb ile niyet yapildiktan sonra dil ile de söylenmesi daha iyidir. Bir insan baslayacagi bir namaza, kalb ile niyet edip de dili ile bir sey söylemese, o namazi caiz olur. Fakat kalb ile niyet etmekle beraber "su vaktin farzini veya sünnetini kilmaya niyet ettim" demesi, daha iyidir. Bu sekilde, hem kalb, hem de dil ile niyet edilmesi, sahih olan görüse göre müstahabdir. Kalbden niyet olmaksizin dil ile yapilan niyet sahih degildir.
62- Farz namazlarla bayram ve vitir namazlarindan bunlari yerine getirirken hangi vakitler oldugunu belirlemek gerekir: "Bugünkü sabah namazina" veya "Bugünkü cuma namazina, bugünkü vitir namazina, bugünkü bayram namazina" diye niyet edilir. Yalniz farz namaza niyet etmek yeterli degildir. Böyle bir niyetle farz namazlari tayin edilmis olmaz. Fakat hangi namaz oldugu belirlenmeksizin vakit içinde: "Bu vaktin farzini kilmaya" diye niyet edilmesi kafi gelir. Rekatlarin sayisini anmaya gerek yoktur. Yalniz cuma namazi böyle degildir; onu vaktin farzi niyeti ile kilmak olmaz; çünkü asil vakit öglenindir, cumanin degildir.
63- Nafile namazlara gelince: Bunlarda sadece namaza niyet etmek kafidir. Fakat su vaktin ilk sünnetine veya son sünnetine niyet ettim, diye de kilinirlar. Bu namazlarin müekked veya gayri müekked olduklarini belirlemeye de gerek yoktur. Ancak teravih namazi için: "Teravih namazini veya vaktin sünnetini kilmaya niyet ettim" demelidir, ihtiyat olan budur.
64- Cemaata yetisip de, imamin farzi mi, yoksa teravihi mi kildigini bilmeyen kimse, farza niyet ederek imama uyar. Eger imam farzi kiliyordu ise, uyanin da farzi sahih olur. Eger imam teravih namazini kiliyordu ise, ona uyan o kimsenin namazi nafile yerine geçer. Yatsi namazindan önce teravih kilinamayacagi için, teravih yerine geçmez.
65- Niyetin Tekbir alma zamanina yakin olmasi daha faziletlidir. Daha önce de niyet edilebilir; yeter ki, niyet ile tekbir arasinda namaza aykiri bir hal bulunmus olmasin.
Örnek: Bir kimse abdest alirken herhangi bir namazi kilmaya niyet etse, sonra namaza aykiri düsen yiyip içmek ve konusmak gibi bir iste bulunmadan namaz yerine varip namaza baslasa sahih olur. Bu arada hatirina o niyet gelmese dahi yine namazi sahih olur. Fakat tekbirden sonra yapilacak bir niyet ile namaz sahih olmaz. Tercih edilen görüs budur. Diger bir görüse göre, tekbir aldiktan sonra, Sübhaneke ve Eüzü'den önce yapilacak niyetle de namaz caiz olur.
(Imam Safiî'ye göre, niyetin tekbire yakin yapilmasi sarttir.)
66- Farz namaz yerine getirilirken kazayi niyet etmek, kaza namazi kilinirken farza niyet etmek suretiyle namaz caiz olur. Örnek: Bir kimse ögle namazinin vakti çikmamistir inanci ile öglenin farzini yerine getirmeye niyet etse ve namazi tamamladiktan sonra ögle vaktinin çikmis bulundugunu anlasa, farza niyet ederek kilmis oldugu namaz kaza yerine geçer.
67- Bir kimse ögle gibi vakit içinde hem ögle, hem de ikindi namazina niyet etse, bu niyet vakti girmis olan namaz için geçerli olur. Vakti girmemis olan namaz buna engel olmaz.
68- Bir kimse, bir vaktin farzina niyet ederek namaza baslayip da sonra nafile kiliyormus gibi bir zanla namazi tamamlasa, bu namazi o farzdan sayilir. Çünkü namazin sonuna kadar niyetin hatirlanmasi sart degildir.
69- Bir kimse nafileye niyet ederek tekbir aldiktan sonra farza niyet ederek tekrar tekbir alsa, farz namaza baslamis olur. Aksi de böyledir.
Yine bir kimse ögle namazinin farzina niyet ederek bir rekat kildiktan sonra, ikindi namazinin farzina veya bir nafile namaza niyet ederek tekrar tekbir alsa, ögle namazini bozmus olur ve ikinci niyete göre namaza baslamis sayilir.
70- Cemaat halinde imama uyuldugu zaman da niyet edilmesi lâzimdir. "Bugünkü öggle namazinin farzini kilmaya niyet ettim; uydum bu imama" denir. Bu sekilde bir niyet yapilmazsa, imama uymak sahih olmaz.
71- Bir kimse namaza tek basina baslamisken imama uymaya niyet ederek diliyle tekrar tekbir alsa önceki namazini bozmus ve imama uymus olur.
72- Imama uyan kimsenin kilacagi namazi belirtmeksizin yalniz: "Imama uydum" veya "iktida ettim" diye niyet etmesi, üstün tutulan görüse göre yeterli degildir. "Imamla beraber namaz kilmaya niyet ettim" denilmesi de böyledir.
73- Bir kimse imama uymaya niyet edip namaza basladigi halde imam henüz namaza baslamamis bulunsa bu uyus, sahih olmamis olur. Hatta "Allah" veya "Ekber" kelimesini imam daha bitirmeden kendisi bitirse yine imama uymus olmaz. Fakat ikinci kere olarak tekbir alsa bununla imama uymus olur.
74- Cemaatin imama uymaya niyeti, imam "Allahü Ekber" deyip namaza baslamasindan sonra olmalidir ki, bir namaz kilana uyulmus olsun ve imamdan önce tekbir alinmis olmak ihtimali kalmasin. Bu, Imam Ebû Yusuf ile Imam Muhammed'in görüsüdür. Imam Azam'a göre, cemaatin tekbirleri imamin tekbirine yakin olmalidir; çünkü bunda ibadete acele etme fazileti vardir. O halde niyetin önce olmasi gerekir. Bununla beraber imam, daha Fatiha suresini bitirmeden tekbir alip imama uyan kimse, iftitah (baslangiç) tekbirinin sevabina kavusmus olur.
75- Kendisine uyulan imamin kim oldugunu bilmek gerekmez. Hasan oldugu sanilan imamin, Bekir oldugu anlasilsa, yapilan imama uyma niyetine bir engel teskil etmez. Ancak Hasan'a uydum diye tayinde bulunarak niyet edildigi halde, imamin baskasi oldugu anlasilsa, iktida (imama uyma) sahih olmamis olur; çünkü bu kayda baglanmis bir niyettir.
76- Imam olan sahsin, imamete niyet etmesi gerekmez. Ancak kadinlarin da kendisine uymalarinin sahih olabilmesi için imamete niyet etmesi gerekir. Bunun için bir imam: "Ene imamun limen tebianî = Ben bana uyanlara imamim" diye niyet etse, kendisine kadinlar da uyabilirler. Imamet bahsine bakilsin.