Yolculugun Sona Erip Ermemesi
273- Asil vatana dönmekle yolculuk hali sona erer. Orada ikamete niyet
edilmesi gerekmez. Ikamet vatani böyle degildir, orada (en az onbes gün)
oturmaya niyet lazimdir.
274- Bir insanin dogup büyüdügü veya evlenip içinde
yasamak istedigi veya içinde barinmayi kasdedip baska bir yere yerlesmek
için gitmek istemedigi yer, onun "asil vatani"dir!. Bir kimsenin
böyle dogdugu, evlendigi, içinde yerlesmeye karar verdigi yer olmayip
yalniz içinde en az onbes gün kalmak istedigi yer de, onun için
bir "Ikamet Vatani"dir. Yeter ki o yer, böyle oturmaya uygun
olsun.
Bir misafir için, onbes günden az oturmak istedigi yerde onun "Sükna
Vatanidir". Buna itibar edilmez. Bununla vatan-i aslî de degismez,
vatan-i ikamet de degismez. Burada yolculuk hükümleri uygulanir.
275- Asil vatan, kendi misli ile bozulur, ikamet vatani ile bozulmaz. Söyle
ki: Bir kimse içinde dogup büyüdügü veya evlendigi
yeri terk edip baska bir beldeye yerlesse, artik önceki vatani, asil olmaktan
çikar. Sonradan orada olsa, onbes gün oturmaya niyet etmedikçe,
farz namazlarini dörder rekat kilmasi gerekmez. Fakat asil vatanindan geçici
olarak çikip baska bir yeri ikamet vatani edindikten sonra asil vatanina
dönse, niyete muhtaç olmaksizin mukim olur, namazlarini tam olarak
kilmasi gerekir.
276- Ikamet vatani, asil vatanla ve diger bir ikamet vatani ile ve sirf yola
çikmakla bozulur, aralarinda sefer mesafesi bulunmasi sart degildir.
Örnek: Bir kimse yolculugu sirasinda bir beldede bir ay kalmaya niyet edip
bu kadar durduktan sonra tekrar yola çiksa veya diger bir beldeye gidip
orada en az onbes gün oturmaya niyet etse, artik evvelki belde ikamet vatani
olmaktan çikmis olur. Oraya tekrar dönmekle mukim olmaz. Orada mukim
olabilmesi için tekrar en az on bes gün oturmaya niyet etmesi gerekir.
Fakat ikamet vatanindan ikamet müddeti içinde geçici bir
is için sefer müddetinden az bir kaç saatlik yola gidip dönmekle
ikamet vatani bozulmaz.
277- Vatanindan çikip en az üç günlük uzaklikta
olan bir köye gitmek isteyen kimse, daha oraya gitmeden yolda bir beldede
onbes gün oturmaya niyet etse, bir görüse göre burasi bir
ikamet vatani olur. Diger bir görüse göre ise, olmaz.
278- Vatanindan sefer niyeti ile ayrilip henüz üç günlük
bir mesafe almadan vatanina dönmek isteginde bulunan bir yolcu, dönüp
daha vatanina gitmeden önce, geriye dönüsü ile namazlarini
tam olarak kilmaya baslar. Çünkü böyle bir yolculugu bozmakla
yolculuk birakilmis olur.
279- Bir misafir, içinde oturmak istemedigi bir beldede evlenecek olsa,
bir görüse göre mukim sayilir, diger bir görüse göre
mukim sayilmaz. Tercih edilen görüs de budur.
280- Iki beldede birer zevcesi olan kimse, bunlardan herhangisinin yanina giderse
mukim sayilir. Fakat bunlardan biri vefat eder de, bulundugu beldede kendisine
ev, bag ve bahçe gibi seyler kalacak olsa, oraya gitmekle mukim sayilmaz.
Fakat diger bir görüse göre, orasi yine onun vatani sayilacagindan
mukim olmus olur.
(Malikilere göre, bir yolcu gittigi yerde tam dört gün oturmaya
niyet edip kendisine yirmi vakit namaz farz olacak bir durum olsa, mukim sayilir.
Namazlarini kisaltamaz. Bu müddete, o yere fecrin dogusundan sonra girdigi
gün ile oradan çikacagi gün dahil degildir.
Imam Safiî'ye göre, bir yerde, girip çikma günlerinden
baska, tam dört gün oturmaya niyet edilmesi, ikamet sayilir, namazlar
orada kasredilmez (kisaltilmaz).
Hanbelilere göre de, bir yerde, oturmaya elverisli olmasa dahi, oturmaya
niyet eden veya yirmi namazdan fazla farz bulunacak bir zaman durmaya niyet
eden kimse mukim sayilir; namazlarini kisaltamaz.)